الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

29

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

شيخ طوسى در التبيان مىنويسد : از على بن الحسين روايت شده است : زنى كه خودش را به نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله هبه كرد ، از بنى اسد به نام ام شريك بود . « 1 » ( 1 ) وى آن را در مجمع البيان با اضافاتى از على بن الحسين عليه السّلام و ضحّاك و قتاده چنين نقل كرده است كه آنها گفتند : او زنى از بنى اسد بود كه ام شريك دختر جابر نام داشت . و گفته شده است كه وقتى او خود را به نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله هبه كرد ؛ عايشه گفت : زنان را چه شده است كه خود را بدون مهريّه در اختيار مردان مىگذارند ؟ ! براى همين اين آيه نازل شد : « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنا لَكَ أَزْواجَكَ اللَّاتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَ ما مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّا أَفاءَ اللَّهُ عَلَيْكَ ، وَ بَناتِ عَمِّكَ وَ بَناتِ عَمَّاتِكَ وَ بَناتِ خالِكَ وَ بَناتِ خالاتِكَ اللَّاتِي هاجَرْنَ مَعَكَ ، وَ امْرَأَةً مُؤْمِنَةً إِنْ وَهَبَتْ نَفْسَها لِلنَّبِيِّ إِنْ أَرادَ النَّبِيُّ أَنْ يَسْتَنْكِحَها ، خالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ، قَدْ عَلِمْنا ما فَرَضْنا عَلَيْهِمْ فِي أَزْواجِهِمْ وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ ، لِكَيْلا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً » ؛ « 2 » اى پيامبر ! ما همسرانى را كه مهرشان را پرداخته‌اى و كنيزانى كه خدا از غنيمت جنگى در اختيار تو قرار داده و دختر عمو ، دختر عمه ، دختر دايى و دختر خاله‌هايت را كه با تو مهاجرت كرده‌اند براى تو حلال كرديم ، و همچنين هر زن با ايمانى كه خود را به پيامبر ببخشد به شرط آن كه پيامبر بخواهد با او ازدواج كند . اين حكم مخصوص توست نه ساير مؤمنان . ما مىدانيم براى آنها دربارهء همسران و كنيزانشان چه حكمى مقرر كرده‌ايم ، تا مشكلى براى تو نباشد ، و خداوند آمرزندهء مهربان است . عايشه گفت : خدا را مىبينم كه در رسيدن تو به هواها و خواسته‌هايت شتاب مىكند ؟ ! رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در جواب او فرمود : تو هم اگر اطاعت خدا را مىكردى ، در انجام خواسته‌ها و هواهايت مىشتافت . « 3 » ( 2 ) امّا در روايت كافى آمده است كه اين گفتگو پس از ازدواج با حفصه صورت گرفته و گويندهء اين سخن حفصه بوده است . او با سندى از امام باقر عليه السّلام روايت مىكند : زنى از انصار نزد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله آمد و گفت : اى رسول خدا ! همانا زن از شوهر خواستگارى نمىكند و من زن مجرّدى هستم كه هيچ‌گاه شوهر و بچه‌اى نداشته‌ام . آيا تو نياز به زن دارى ؟ اگر نياز داشته باشى و قبول كنى ، من خود را به تو مىبخشم ! رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به او فرمود : اى خواهر انصار ، خدا به شما جزاى خير عنايت فرمايد . مردان شما مرا يارى كردند و زنانتان رغبت ازدواج با من داريد !

--> ( 1 ) . التبيان ، ج 8 ، ص 352 . ( 2 ) . احزاب ( 33 ) ، 50 . ( 3 ) . مجمع البيان ، ج 8 ، ص 581 و در الدر المنشور ، ج 1 ، ص 209 از على بن حسين عليه السّلام روايت شده است كه آن زن امّ شريك ازدى بوده است .